Yıl planında satış hedefi, yatırım ve bütçe yer alır; bu hedefin kimlerle gerçekleşeceği ise çoğu zaman planda yazmaz. Eksik genellikle yıl ortasında, iş sıkıştığında fark edilir. Bu yazı 2027 planı vesilesiyle yazıldı, ancak anlattığı durum her plan döneminde tekrarlanır: iş hedefi konuşulurken insan tarafı masaya sonradan gelir.
Kısa Cevap
Yıl planında kadro ve İnsan Kaynakları tarafı çoğu zaman eksik kalır, çünkü hedef ayrıntıyla konuşulurken insan tarafı “birkaç kişi daha alırız” cümlesiyle geçilir. Hangi rol, ne zaman, hangi yetkinlikle sorusu işe alım acilleştiğinde sorulur ve yılın bir kısmı yetişmeye çalışmakla geçer. İlk yön, iş hedefi ile bu hedefi gerçekleştirecek ekibi aynı masada konuşmaktır.
Plan masasında eksik kalan taraf
Yıl planı çoğu şirkette iş hedefleriyle kurulur; bu hedefi gerçekleştirecek ekip planın bir satırı olarak değil, bir varsayımı olarak yer alır. Satışın nereye varacağı, hangi yatırımın yapılacağı ve bütçenin nasıl dağılacağı ayrıntıyla konuşulur. Ekip tarafı ise çoğu zaman tek bir cümleyle geçilir: birkaç kişi daha alırız.
Bu cümle yanlış değildir, yalnızca eksiktir. Hangi rol, ne zaman, hangi yetkinlikle sorusu cevapsız kalır ve işe alım acilleştiğinde sorulur. Planınıza bakarken şu işaretler tanıdık gelebilir:
- Planda hedef var, bu hedefin hangi rollerle gerçekleşeceği yazmıyor.
- Yeni bir iş ya da yeni bir müşteri grubu planlanmış, bu işi kimin üstleneceği konuşulmamış.
- Ekibin büyüyeceği öngörülüyor, yöneticilerin bu büyümeyi nasıl taşıyacağı gündeme gelmemiş.
- Plan, bugünkü ekibin yıl boyunca aynı kalacağı varsayımına dayanıyor.
Neden olur: hedef ayrıntıyla, ekip varsayımla konuşulur
İnsan tarafı planın dışında kalır, çünkü iş hedefi için yerleşik bir konuşma dili vardır, ekip tarafı için aynı netlikte bir dil çoğu şirkette henüz oluşmamıştır. Satış ve bütçe tablolarla konuşulur; ekip ise “yetişiriz” ya da “gerekirse alırız” gibi cümlelerle.
Küçük ekipte bu bir güçlük yaratmaz. Kurucu herkesi tanır, kimin neyi üstlenebileceğini bilir, ihtiyaç doğduğunda hızla karar verir. Şirket büyüdükçe aynı alışkanlık sürer; ancak artık bir rolün doldurulması, yeni gelenin işe alışması ve ekibin yeni düzene uyum sağlaması zaman ister. Plan ise bu zamanı hesaba katmamış olur.
Bir başka neden, plan konuşulurken ekip tarafını temsil eden bir sesin masada bulunmamasıdır. Bu iş ayrı bir kişide olsa bile çoğu zaman plan kesinleştikten sonra haberdar edilir ve ondan sonucu yetiştirmesi beklenir. Bu kimsenin ihmali değildir; planlamanın nasıl yapıldığına dair yerleşik bir alışkanlıktır.
Yıl ortasında görülen belirtiler
Planda konuşulmayan insan tarafı, yıl içinde işin sıkıştığı anlarda kendini gösterir. Belirtiler çoğu zaman şunlardır:
- Acele işe alım. Rol netleşmeden ilan açılır; aranan kişinin ne yapacağı görüşmeler sırasında şekillenir.
- Acele karşılama. Acele alınan kişi, onu bekleyen yoğunluğun içine doğrudan girer. İlk haftaların neden önemli olduğunu yeni çalışanların erken ayrılması üzerine yazımızda anlattık.
- Yöneticiye binen yük. Ekip büyür; yönetici hem kendi işini hem yeni gelenleri taşımaya çalışır.
- Güvenilen çalışana eklenen işler. Yeni iş, işini iyi yapan kişinin üzerine konur; bugünkü işi de onda kalır.
- Kurucuya dönen kararlar. Kimin neye karar vereceği belli olmadığında yeni işler de aynı masada birikir. Bu tabloyu her şeyin patronun masasından geçtiği şirketler üzerine yazımızda ele aldık.
Bu belirtiler tek tek yönetilebilir görünür. Birlikte ise yılın bir kısmının hedefe doğru ilerlemekle değil, yetişmeye çalışmakla geçmesine yol açabilir.
Planı aksatabilecek bir başka durum, önemli bir rolün yıl içinde boşalmasıdır. Plan belirli kişilerin yerinde olacağı varsayımıyla yapılmışsa, bir ayrılık yalnızca bir pozisyonu değil, hedefin bir bölümünü de etkiler. Bu konuyu kilit bir çalışanın ayrılması üzerine yazımızda ayrıca anlattık.
Kendinize sorabileceğiniz sorular
Plan masasında çoğu zaman konuşulmadan kalan sorular aşağıdadır. Cevapları her şirkette farklıdır; amaç bir sonuca varmak değil, planın hangi varsayımlara dayandığını görmektir.
- Bu hedef bugünkü ekiple mi, yeni rollerle mi gerçekleşecek?
- Yeni işleri kim üstlenecek, onun bugünkü işi kime kalacak?
- Yöneticileriniz büyüyen ekibi taşımaya hazır mı?
- Yıl içinde ayrılırsa planı aksatacak roller hangileri?
- Planınız, yeni gelen birinin işe alışması için gereken zamanı hesaba katıyor mu?
- Plan konuşulurken ekip tarafını masada kim temsil ediyor?
Bu soruları planı birlikte hazırladığınız kişilerle konuşmak, herkesin aynı varsayımla mı yola çıktığını gösterir. Bazılarına “emin değilim” demeniz olağandır; bu sorular birçok şirkette ilk kez yıl ortasında, bir ihtiyaç doğduğunda sorulur.
Yön: iş hedefi ile insan tarafını aynı masada konuşmak
Sağlıklı yön, kadro tarafını planın sonuna eklemek değil, hedef konuşulurken aynı masada konuşmaktır. Sorular plan kesinleşmeden sorulduğunda cevaplar seçenek sunar; yıl ortasında sorulduğunda ise çoğu zaman tek bir seçenek kalır.
Bunun nasıl ele alınacağı şirketinizin ölçeğine, sektörüne ve büyüme hızına göre değişir. Bu yüzden burada bir hesap yöntemi ya da hazır bir plan sunmuyoruz; başka bir şirketin kadro kararları sizin hedefinize uymayabilir.
Bu konuşma yalnızca yıl sonuna ait de değildir. Hedefin değiştiği, yeni bir işin alındığı ya da ekibin büyüdüğü her dönemde aynı sorular geçerlidir.
Büyüme hedefinizin hangi rolleri ve yetkinlikleri gerektirdiğine nasıl baktığımızı Stratejik İnsan Kaynakları Planlama sayfamızda bulabilirsiniz. Rollerin ve sorumlulukların dağılımı Organizasyonel Tasarım, önemli rollerin sürekliliği ise Halefiyet Planlaması çalışmasının konusudur. Hangisinin sizin için öncelikli olduğunu ücretsiz ön görüşmede birlikte netleştirebiliriz.
Sık Sorulan Sorular
Yıl planında İnsan Kaynakları tarafı neden eksik kalır?
İş hedefi ayrıntıyla konuşulurken ekip tarafı çoğu zaman bir varsayım olarak kalır. Hangi rolün ne zaman ve hangi yetkinlikle gerekeceği, ihtiyaç acilleştiğinde gündeme gelir.
Küçük bir şirketiz; kadro tarafını ayrıca düşünmeye gerek var mı?
Belirli bir ölçek eşiği yoktur. Hedefiniz bugünkü ekibin taşıyabileceğinden fazlasını gerektiriyorsa, bunun kimlerle gerçekleşeceğini önceden konuşmak her ölçekte yararlı olabilir.
Planımız kesinleşti; bu sorular için geç mi?
Hayır. Sorular planın yapıldığı güne değil, hedefin kendisine bağlıdır. Yıl başlamadan ya da yıl içinde sorulmaları, işin sıkıştığı anı beklemekten daha fazla seçenek bırakır.
Bu yalnızca işe alım planı mı demek?
Hayır. İşe alım bunun bir parçasıdır. Mevcut ekibin yeni işleri nasıl üstleneceği, yöneticilerin büyüyen ekibi nasıl taşıyacağı ve önemli rollerin sürekliliği de aynı konuşmanın konusudur.
Nereden başlamalıyız?
Bu, hedefinize ve bugünkü ekibinizin yapısına göre değişir. Ücretsiz ön görüşmede planınızı ve ekip tarafındaki soruları konuşup öncelikleri birlikte netleştirebiliriz.
Hedefinizi ve ekibinizi aynı masada konuşalım
Yeni yıl hedefinizin kimlerle gerçekleşeceğini ve sizin için hangi sorunun öncelikli olduğunu ücretsiz ön görüşmede birlikte netleştirelim. Ücretsiz ön görüşme · yükümlülüksüz.
Ücretsiz Ön Görüşme Planla