Yeni yıl planını kapatmadan önce işin insan tarafı için sorulabilecek bazı sorular var ve hiçbirinin cevabı bir rakam değil. Bu yazı, yıl sonu boyunca ele aldığımız konuları sorular hâlinde bir araya getiriyor. Tarif vermiyor; çünkü her şirketin ölçeği, ekibi ve geçmişi farklı ve aynı soru iki şirkette iki ayrı yere çıkıyor.
Kısa Cevap
Yeni yıla girerken İnsan Kaynakları tarafı için sorulabilecek sorular; değerlendirme sonrası ekibin durumu, zam kararının görünürlüğü, kişiye bağlı işler, tek masada bekleyen kararlar ve hedefin kimlerle gerçekleşeceği etrafında toplanır. Bu soruların hazır bir cevabı yoktur; her şirkette farklı bir yere çıkar. “Emin değilim” demek bir eksiklik değil, nereden başlanacağını gösteren bir işarettir.
Bu sorular neden hazır bir cevaba çıkmıyor?
Bu soruların hazır bir cevabı yoktur, çünkü her şirketin ölçeği, ekibi ve geçmişi farklıdır. Aynı soru bir şirkette işe alım tarafına, bir diğerinde yöneticilere, bir başkasında kararların nasıl alındığına çıkar. Bir şirkette işe yaramış bir düzen, başka bir ekipte aynı sonucu vermeyebilir.
Bu yüzden aşağıda tarif değil, sorular var. Puanlanacak bir liste ya da geçilecek bir sınav değildir; amaç yeni yılın planını kapatmadan önce işin insan tarafına sakin bir gözle bakabilmektir. Yılın geriye dönük okumasını ise yıl biterken İnsan Kaynakları tarafında nerede durduğunuz üzerine yazımızda ele aldık; bu yazı ileriye bakıyor.
Soruları üç başlıkta topladık: yıl sonunun iki konuşması olan değerlendirme ve ücret, işlerin kişilere bağlı kalması ve yeni yılın kendisi. Her sorunun altında konuyu daha geniş ele aldığımız yazıyı bulabilirsiniz.
Değerlendirme ve ücret: yıl sonunun iki konuşması
Değerlendirme ve zam, yıl sonunda ekiple yapılan iki önemli konuşmadır ve ekibin yeni yıla hangi duyguyla girdiğini büyük ölçüde bu ikisi belirler.
- Değerlendirme görüşmelerinden sonra ekibiniz daha mı istekli, daha mı sessiz? Değerlendirme iyi niyetle yapılır; ekibin onu nasıl yaşadığı ise ayrı bir sorudur. Görüşmelerin ardından gelen sessizlik çoğu zaman bir şey söyler. Konuyu performans değerlendirmesi ve motivasyon üzerine yazımızda açtık.
- Görüşmeyi yapan yöneticileriniz kendini bu konuşmaya hazır hissediyor mu? Form hazır olabilir; görüşmeyi taşıyan yöneticidir. Kendi alanında çok başarılı bir yöneticinin zor bir konuşma öncesinde tedirgin olması olağandır. Bunu değerlendirme görüşmesini yapacak yöneticiler üzerine yazımızda anlattık.
- Zam kararlarınızın neye dayandığını ekibiniz görebiliyor mu? Gerginliğin kaynağı çoğu zaman bütçenin büyüklüğü değil, kararın gerekçesinin görünmemesidir. Ayrıntısı zam dönemi ve ücret dengesi üzerine yazımızda.
Süreklilik: kişilere ve tek masaya bağlı kalan işler
Büyüyen şirkette bazı işler ve kararlar zamanla belirli kişilerde toplanır; bu, o kişilere duyulan güvenin sonucudur ve çoğu zaman ancak biri yerinde olmadığında fark edilir.
- Yokluğunda işlerin duracağı kişiler kimler, onların bildiğini başka kim biliyor? Bu soru bir kişinin değerini sorgulamaz; bilginin nerede durduğuna bakar. Kilit bir çalışanın ayrılması üzerine yazımızda konuyu ayrıca ele aldık.
- Hangi kararlar hâlâ yalnızca sizin masanızda bekliyor? Şirketi bugüne taşıyan hızlı ve kişisel yönetim, ölçek büyüdüğünde kararların sıraya girdiği tek bir kapıya dönüşebilir. Bu tabloyu her şeyin patronun masasından geçtiği şirketler üzerine yazımızda anlattık.
Bu iki soruya verilen cevaplar çoğu zaman birbirine benzer. İşlerin kişilerin hafızasıyla yürüdüğü bir düzende hem kilit kişiler hem de kurucunun masası aynı nedenle dolar. Benzer işaretleri İnsan Kaynakları sisteminin eksik kaldığını gösteren işaretler üzerine yazımızda da bulabilirsiniz.
Yeni yıl: hedef, yeni başlayanlar ve araçlar
Yeni yılın planı hedefle başlar; hedefi gerçekleştirecek kişiler, aralarına yeni katılacaklar ve kullanacakları araçlar ise çoğu zaman planın konuşulmayan tarafında kalır.
- Yeni yıl hedefinizin kimlerle gerçekleşeceği planınızda yazıyor mu? Planda hedef yer alır; hangi rollerle gerçekleşeceği çoğu zaman bir varsayım olarak kalır ve yıl ortasında, iş sıkıştığında gündeme gelir. Konuyu yeni yıl hedefleri ve kadro üzerine yazımızda ele aldık.
- Ocakta işe başlayacak kişileri ilk haftalarında ne bekliyor? Yılın ilk günleri yoğun geçer; yeni başlayan kişi bu yoğunluğun içinde kendi yolunu bulmak zorunda kalabilir. İlk haftaların neden önemli olduğunu yeni çalışanların erken ayrılması üzerine yazımızda anlattık.
- Kullandığınız İnsan Kaynakları yazılımı gerçekten kullanılıyor mu? Yeni yıl bütçesinde bir yazılım kalemi varsa ya da bugün elinizdeki araç beklenen ölçüde kullanılmıyorsa, soru aracın kendisinden önce onu kullanacak düzene bakar. Bu konuya İnsan Kaynakları yazılımının neden kullanılmadığı üzerine yazımızda değindik.
“Emin değilim” demek ne anlama gelir?
Bu sorulardan bazılarına “emin değilim” demeniz olağandır; bu bir eksiklik değil, nereden başlanacağını gösteren bir işarettir. Büyüyen bir şirkette işin insan tarafı çoğu zaman en son düzenlenen taraftır ve bu kimsenin hatası değildir.
Cevabından emin olduğunuz sorular kadar, üzerinde duraksadığınız sorular da bilgi verir. Duraksama çoğu zaman o konunun şirkette henüz açıkça konuşulmadığını gösterir. Aynı soruları yöneticilerinizle birlikte düşündüğünüzde herkesin farklı bir soruda duraksadığını görebilirsiniz; bu da başlı başına değerli bir tablodur.
Soruların hepsine net cevap vermek gibi bir hedef de yoktur. Bu başlıkların tamamının aynı anda düzenli olması pek rastlanan bir durum değildir; önemli olan hangisinin bugün sizin için öncelik taşıdığını görebilmektir.
Yön: en çok duraksadığınız sorudan başlamak
Sağlıklı yön, soruların hepsine birden değil, en çok duraksadığınız sorudan başlamaktır. Her şeyi aynı anda ele almaya çalışmak hem sizi hem ekibinizi yorar; tek bir konuda atılan sakin bir adım çoğu zaman diğerlerini de görünür kılar.
O sorunun sizi nereye götüreceği şirketinize göre değişir. Bu yüzden burada cevap vermedik; bir şirket için doğru olan öncelik, bir başkası için erken ya da gereksiz olabilir. Neyin ne zaman ele alınacağına siz karar verirsiniz.
İnsan Kaynakları süreçlerinizin bugünkü durumuna nasıl baktığımızı Ücretsiz İnsan Kaynakları Süreç Analizi sayfamızda bulabilirsiniz. Yeni yıl hedefinizle birlikte ele almak isterseniz Stratejik İnsan Kaynakları Planlama sayfamız da yol gösterebilir. En çok duraksadığınız soruyu ücretsiz ön görüşmede birlikte konuşabiliriz.
Sık Sorulan Sorular
Bu soruların doğru cevabı var mı?
Hayır. Sorular bir sonuca ulaşmak için değil, şirketinizde işin insan tarafının bugün nasıl yürüdüğünü görünür kılmak için sorulur. Aynı soru iki şirkette iki ayrı yere çıkar.
Soruların çoğuna “emin değilim” diyorsak bu ne anlama gelir?
Büyüyen şirketlerde sık görülen, olağan bir durumdur. Bu konuların şirkette henüz açıkça konuşulmadığını gösterir ve nereden başlanabileceğine dair bir işaret verir.
Soruları kimlerle birlikte düşünmeliyiz?
Yalnız cevaplamak zorunda değilsiniz. Aynı soruları yöneticilerinizle konuşmak farklı bakışları görünür kılar. Kimlerin bu konuşmada yer alacağı şirketinizin yapısına göre değişir.
Bu yazı neden çözüm önerisi içermiyor?
Çünkü ölçeği, ekibi ve geçmişi bilmeden verilen bir tarif yanlış yere uygulanabilir. Size uygun yön, mevcut durumunuz konuşulduktan sonra netleşir.
Yeni yıl başladıktan sonra bu sorular geçerliliğini yitirir mi?
Hayır. Sorular takvime değil, şirketin işleyişine bağlıdır; yılın herhangi bir döneminde sorulabilir.
En çok duraksadığınız soruyu birlikte konuşalım
Yeni yıla girerken işin insan tarafında nereden başlamanın sizin için anlamlı olduğunu ücretsiz ön görüşmede birlikte netleştirelim. Ücretsiz ön görüşme · yükümlülüksüz.
Ücretsiz Ön Görüşme Planla